Siðmennt

Málsvari manngildisstefnu og frjálsar hugsunar.

Siðmennt - félag siðrænna húmanista á Íslandi, var stofnað 1990. Félagið er málsvari manngildisstefnu (húmanisma) og frjálsrar hugsunar, óháð trúarsetningum, og stendur fyrir veraldlegum athöfnum.

Meira um Siðmennt

Það er mikilvægt að eiga val.

Frá árinu 1989 hefur Siðmennt staðið fyrir borgaralegum fermingum.

Mörg ungmenni á fermingaraldri eru ekki reiðubúin til að vinna trúarheit. Sum eru annarrar trúar eða trúa á guð á sinn hátt og önnur eru ekki trúuð. Fyrir þau ungmenni er borgaraleg ferming góður kostur.

Nánari upplýsingar um borgaralega fermingu

Fallegar veraldlegar eða húmanískar nafngjafarathafnir.

Siðmennt býður uppá uppá þjónustu athafnarstjóra við fallegar veraldlegar eða húmanískar nafngjafarathafnir til þess að gefa barni formlega nafn og fagna þeirri merku ákvörðun í lífi þess og fjölskyldunnar.

Meira um veraldlega nafngjöf

Siðmennt leiðir pör saman til giftingar óháð kynhneigð eða lífsskoðun.

Veraldleg/húmanísk gifting fer fram til að fagna því að par (óháð kynhneigð) vill opinbera heit sín til hvors annars á formlegan og hátíðlegan máta fyrir framan fjölskyldu sína og vini.

Nánar um veraldlega giftingu

Til að minnast látins ættingja eða vinar á virðulegan máta.

Veraldleg útför fer fram til að minnast á formlegan og virðulegan máta látins ættingja eða vinar rétt eins og þær trúarlegu, en munurinn er sá að í veraldlegri athöfn fer ekki fram lestur trúarlegra ritninga, bænalestur eða sálmasöngur.

Meira um veraldlega útför

Stjórnvöld eiga að vera hlutlaus og óháð trúarbrögðum.

Stjórnvöld eiga að tryggja frelsi einstaklinga og vernda rétt þeirra til að lifa samkvæmt þeim lífsskoðunum sem þeir sjálfir kjósa. Stjórnvöld eiga að vera hlutlaus, óháð trúarbrögðum og eiga ekki að hygla ákveðnum lífsskoðunum umfram önnur.

Meira um áherslur Siðmenntar í trúfrelsismálum

Taktu þátt í starfsemi Siðmenntar!

Siðmennt fagnar nýjum félögum. Til viðbótar við hinn félagslega ávinning að því að vera félagi í Siðmennt fá félagar afslátt af athafnaþjónustu félagsins.

Stjórn félagsins svarar öllum skriflegum erindum félagsmanna og aðstoðar eftir bestu getu og aðstöðu.

Hafðu samband

Stjórn Siðmenntar, félags siðrænna húmanista á Íslandi, leggst alfarið gegn þeim tillögum Þjóðkirkjunnar að hækka beri skatta á almenning sem í dag ganga undir nafninu sóknargjöld. Hvetur Siðmennt stjórnvöld til að hafna öllum slíkum tillögum sem einungis auka óréttmætar álögur á almenning.

Lesa áfram ...

Samfélag trúlausra (SAMT) mun ásamt Atheist Alliance International (AAI) standa fyrir ráðstefnu um trúleysi dagana 24. og 25. júní næsta sumar. Ráðstefnan verður haldin í samvinnu við nokkur innlend félög um efahyggju og trúleysi. Þar á meðal Siðmennt, Skeptikus og Vantrú. Þekktir fyrirlestrar hafa boðað komu sína í júní og er því von á spennandi ráðstefnu.

Lesa áfram ...

Stjórn Siðmenntar sendi öllum fulltrúum Alþingis meðfylgjandi bréf mánudaginn 15. ágúst 2005. Í bréfinu óska forsvarsmenn Siðmenntar eftir því að þingmenn breyti lögum um skráð trúfélög þannig að jafnræði ríki milli ólíkra lífsskoðanafélaga.

Lesa áfram ...

Nýlega sendi Siðmennt um 4000 kynningarbæklingar um borgaralegri fermingu til ungmenna á fermingaraldri og forráðamönnum þeirra víðs vegar á landinu. Bæklingurinn berst þó ekki til þeirra sem hafa látið taka sig út af póstskrá sem gefin er út af Hagstofu Íslands. Mögulegt er að óska eftir bæklingi með því að senda póst á sidmennt@sidmennt.is eða með því að hafa samband við stjórnarmenn eða kennara Siðmenntar.

Lesa áfram ...

Í kjölfar fjölmiðlaumræðu síðustu daga um réttindi samkynhneigðra til frumættleiðinga og um rétt lesbískra para í staðfestri samvist til tæknifrjóvgunar, vill Siðmennt, félag siðrænna húmanista á Íslandi, ítreka stuðning sinn við baráttu samkynhneigðra fyrir fullum mannréttindum.

Lesa áfram ...

Grein þessi er skrifuð í tilefni þeirrar höfnunar sem síðari umsókn Siðmenntar fékk röksemdalaust ekki alls fyrir löngu og aðrir hafa síðan samþykkt, einnig án röksemda. Þetta er tilraun til að útskýra sumar þær hugmyndir sem í umsókninni fólust

Ég tel nauðsynlegt að útskýra nokkur hugtök sem siðrænir húmanistar og aðrir „trúleysingjar“ styðjast mikið við, eins og ég skil þau og skilgreini. Ef við notum hugtök án þess að okkur sé merking þeirra fullkomlega ljós, þýðir það einnig að lífsspeki okkar í þessum málum getur verið óljós og jafnvel ruglingsleg, við misskiljum hvort annað og það sem algengara er, aðrir misskilja okkur.

Evrópuþing siðrænna húmanista í Róm mánaðarmótin nóvember/desember 2003 var haldið í skjóli samtaka siðrænna húmanista á Ítalíu sem ber skammstöfunina AAAR.

A= Associatione. A=Ateista. A=Agnostica. R=Rationalista. Ekki færri en þrjú hugtök dugði til að sameina ítalska húmanista/trúleysingja.

Ateista (Atheism á ensku) merkir að þú ert viss um það að ekkert yfirnáttúrulegt sé til. „A“ merkir neitun og „the“ er sama og „de“, stytting úr deus, guð. Hér er ekki ráðrúm fyrir efa eða afstæðishyggju, þú veist að það er gegn allri skynsamlegri hugsun að gera ráð fyrir möguleika á því yfirnáttúrulega og samkvæmt vísindum er náttúran eins eðlis (mónísk). Við höfum oft þýtt ateisma sem guðleysi sem er góð þýðing að mati mínu

Agnostica (Agnosticism á ensku) er þannig skilgreindur í orðabók: „einhver sem neitar því að maðurinn hafi þekkingu á endanlegum sannleika, sá/sú sem hvorki vill samþykkja eða afneita tilvist persónulegs guðs“. Raunar finnst mér að orðinu „persónulegur“ sé ofaukið í skilgreiningunni því að með því væru margir búddistar og ásatrúarmenn, svo og hindúar, gerðir að agnostíkerum. En agnostisismi fellur hins vegar prýðilega að þeirri afstæðishyggju og efahyggju sem nú er mjög sterk í vestrænni hugsun. Agnostíker getur afgreitt trúmál á einfaldan hátt: Meðan vísindi hafa ekki sannað tilvist guðs, trúi ég ekki á tilvist hans. Agnostisismi er stundum þýddur sem trúleysi en ég efast um að sú þýðing sé nógu góð. Efahyggja væri e.t.v. betra orð en er þó ekki nógu gott. Nokkrar tillögur um betri þýðingu?

Rationalista merkir skynsemisstefna. Gott og gamalt orð. Aðeins með rökhugsun og rannsóknum vísinda getum við komist að nýjum sannindum. Einkum ber að varast það sem nefnt er „guðlegur innblástur“. Rétt er að taka fram að rationalisti getur líka verið trúaður á æðri mátt en þá er hann/hún annað hvort (eða bæði) tvíhyggjumaður (dúalisti) og/eða fylgismaður náttúruguðfræðinnar; Dúalismi = náttúran er tvíeðla, annars vegar lýtur hún lögmálum rökhyggju og vísinda; hins vegar er til æðri máttur sem kemur vísindum ekkert við. Náttúruguðfræðin sem varð sterk um aldamótin 1800 og styrktist aftur um 1900: heimurinn er sköpun guðs sem síðan lét náttúrulögmálin og frjálsan vilja mannsins sjá um framhaldið! Guð er ekkert að skipta sér af daglegu lífi okkar! Þessi tegund guðfræði var um skeið rík í íslensku kirkjunni en kemur nú á dögum greinilegast fram í söfnuðum únitara og úniversalista sem einkum sækja fylgi sitt til enskumæalndi landa.

Rationalisti er því aðeins guðleysingi/trúleysingi sé hann jafnframt mónisti, náttúran hefur aðeins eitt eðli, ekkert yfirnáttúrulegt er til eftir því sem ég veit best. Ég, til dæmis, er fyrst og fremst rationalisti og mónisti. Skiptingin í ateisma og agnostisisma er smámál fyrir mér, skiptir mig litlu máli, þótt oftast hafi ég fremur hallast að ateisma.

Hvar erum við þá komin með siðræna húmanismann okkar? Að mati mínu er hann fysrt og fremst mónismi, það er grundvallaratriðið. Síðan getur hver og einn stuðst við ateisma, agnostisisma og rationalista, alla vega tvennt í senn. (Það er dáliítið erfitt að vera í senn agnostíker og ateisti!)

En er siðrænn húmanismi aðeins mónismi? Svarið er neitandi. Upphafsorðin í inngangsbók H.J. Blackhams, Humanism, helsta hugmyndafræðings ensks siðræns húmanisma á seinni hluta 20. aldar, lýsa að mati mínu siðrænum húmanisma í hnotskurn: „Humanism proceeds from an assunption that man is on his own and this life is all and an assumption of responsiblity for one’s own life and for the life of mankind – an appraisal and an undertaking. Less than this is never humanism. And this is only a skeleton, a personal frame, but not the person“. (bls.13). Mónismi er hér vissulega til staðar en ekki síður áhersla á persónulega ábyrgð bæði gagnvart sjálfum sér og mannkyninu öllu. Við skuldbindum okkur siðferðilega og því notum við hugtakið siðrænn.

Við í Siðmennt höfum lengi barist fyrir því að fá skilgreiningu á því hver sé munurinn á lífsskoðun og trú en árangurslaust. Það er eins og enginn aðili utan samtaka okkar geti svarað þessari spurningu hvort sem spurningin kemur fram í einkaviðræðum eða í opinberum erindum. Hér skal gerð tilraun til að svara þessari spurningu með hliðsjón af því sem að framan er ritað.

Ateismi og mónismi án siðrænna tengsla er ekki trú, „aðeins“ lífsskoðun. Agnostismi er hins vegar trú og siðrænn mónismi (húmanismi) er það enn þá frekar. Agnostismi felur þannig auðveldega í sér leit að yfirnáttúrulegu og þau siðrænu gildi sem Siðmennt hefur á stefnuskrá sinni falla auðveldlega innan ramma trúarlegrar hefðar.

Síðari umsókn Siðmenntar um skráningu sem trúfélags mótaðist af þessum viðhorfum um leit og siðræn gildi og til viðbótar má nefna tvennt: Efahyggju og leit að sannleika því að hvers virði er trú án þessara tveggja þátta?

Árnagarði, 28. júní, 2005.

Ágæti stjórnandi og aðrir fundarmenn.

Ég heiti Bjarni Jónsson og er fulltrúi Siðmenntar. Ég vil byrja á því að þakka fyrir þetta framtak að fá að hafa möguleika til þess að hafa áhrif á störf stjórnarskránefndar með því annarsvegar að senda henni erindi um afstöðu til ýmissa ákvæða stjórnarskrárinnar og hinsvegar með því að fá að taka þátt í slíkri ráðstefnu sem fram fer í dag.

Lesa áfram ...

Myndir frá borgaralegri fermingu 2005 eru loksins komnar á netið. Dregist hefur að setja myndirnar á netið vegna tæknilegra ástæðna. Áhugasamir eru hvattir til að skoða myndirnar á sem eru að finna á slóðinni www.sidmennt.is/photos.

Lesa áfram ...

Felix Bergsson

Kæru fermingarbörn,

Ég get eiginlega ekki lýst því hvað ég er stoltur af því að fá að koma og eiga með ykkur þennan stórmerkilega dag, dag sem er ykkur og fjölskyldum ykkar svo mikilvægur. Það er kannski til marks um hvað mér finnst þetta mikilvægt og merkilegt að það læðist að mér sviðsskrekkur, smá skjálfti, og það þó ég vinni við að koma fram alla daga, útum allt! En þegar það er gaman, eins og hér í dag, er sviðsskrekkur fljótur að renna af manni. Ég óska ykkur innilega til hamingju með daginn ykkar. Í dag eruð þið aðal og hvet ykkur til að njóta þess í botn!

Ég var að skoða á netinu hvað þið hafið verið að bardúsa með kennurum ykkar. En skemmtilegt prógramm! Umræður og ritgerðir og spennandi verkefni um lífið og tilveruna. Það er vissa mín að þið hafið haft gagn og gaman að þessum undirbúningi og vinnan hér eigi eftir að fylgja ykkur áfram út í lífið. Maður er alltaf að læra og svo tekur maður það með sér áfram. Allt nýtist manni í framhaldinu, þó maður geri sér ekki alltaf grein fyrir því. Mér fannst hún frábær þessa áhersla á umræður í ykkar fermingarundirbúningi, þar sem þið viðrið skoðanir ykkar og hlustið á skoðanir hinna. Mér finnst þetta frábært, enda eru opin skoðanaskipti svo mikilvæg í mannlegu samfélagi. Maður lærir svo mikið af því að hlusta á aðra. Stundum breytast skoðanir manns í kjölfarið og það er bara allt í lagi. Ég skal segja ykkur að eitthvað það mikilvægasta sem ég hef lært á undanförnum árum er að það sem maður veit og skilur, það verður manni vopn. Þess vegna er svo nauðsynlegt að halda alltaf áfram að hlusta, læra og reyna að skilja. Ég kem betur að þessu á eftir.

Þetta er dagurinn ykkar. Ég var að skoða dagskrána og pæla í því sem þið ætlið að leyfa okkur að njóta hér með ykkur og það rann upp fyrir mér hversu ótrúleg orka býr í svona hópi eins og ykkar. Ég veit að foreldrar ykkar og fjölskyldur eru sammála. Þið eruð ekki bara hæfileikarík, þið eruð líka hugrökk og hafið kosið að ganga á móti viðteknum venjum, ákveðið að gera hlutina á ykkar hátt. Þið getið allt!

Og þið hafið líka sannað fyrir mér annað, eitthvað sem verður alltaf ljósara í mínum huga – við erum ekki eins! Það er enginn manneskja nákvæmlega eins og önnur. Ekki einu sinni tvíburar! Við erum öll sérstök og við verðum að rækta það sem við í raun og veru erum.

Á svona skemmtilegri stund eins og fermingunni ykkar verð ég líka pínu öfundsjúkur og hugsa:

mikið hefði ég nú viljað að samtök eins og Siðmennt hefðu verið orðin til þegar ég fermdist og mikið hefði ég viljað að það hefði verið svona gaman hjá mér eins og hjá þeim!

Ef ég hefði gengið í gegnum vinnu eins og ykkar þá hefði örugglega margt farið öðruvísi í mínu lífi. En svo hugsar maður til baka og jú, fermingardagurinn minn var kannski alveg allt í lagi. Það sem stendur eftir þann dag er þessi góða tilfinning að maður sé á leiðinni eitthvað. Vitiði hvað ég á við? Einum áfanga sé lokið og nú taki annar svakalega spennandi við. Ég vona að ykkur líði þannig í dag. Það er allt opið. Þið getið gert næstum hvað sem þið viljið. Þið eruð eiginlega eins og listamaður sem stendur frammi fyrir auðu blaði. Hvað viljiði setja á blaðið? Hvaða snilldarverk bíður þess að líta dagsins ljós?? Það er ekkert alltaf auðvelt að ákveða og það er ekkert alltaf auðvelt að framkvæma en vissan um auða blaðið er alltaf jafn spennandi.

Ég var um daginn í London með manninum mínum. Við vorum þar við vinnu á bókasafni tengdu stórum háskóla í borginni, hann að skrifa um stjórnmál, ég að berjast við að koma saman bók. Talandi um auð blöð, þá gekk mér ekkert að sitja á safninu og skrifa. Mér fannst miklu meira gaman að ganga um á háskólalóðinni og fylgjast með öllu unga fólkinu sem var þar. Ég las auglýsingar um skemmtanir og málfundi og félög af öllum stærðum og gerðum. Ég horfði á ungt fólk, allsstaðar að úr heiminum, að læra saman, borða saman, hlusta á tónlist saman, hlæja saman, vera saman. Svo sagði ég við manninn minn:

Æ, mikið vildi ég nú óska að börnin okkar vildu fara í svona háskóla og upplifa svona stemmningu. Komast að heiman, læra, sjá hvað mannlegt samfélag er stórt og fjölbreytt.

Kannski gera börnin mín það, kannski gera þau það ekki. Það verður þeirra ákvörðun en stóra málið er – möguleikinn er alltaf fyrir hendi. En ég ákvað þar að mig langaði til að hvetja ykkur til að skoða vel þann möguleika að hleypa heimdraganum þegar tækifærið gefst. Skoðið heiminn, njótið samvista við krakka annarsstaðar frá, lærið af þeim og leyfið þeim að læra af ykkur. Gerið heiminn að þessu litla þorpi sem hann í raun og veru er orðinn. Eða eins og litli strákurinn sem kom á leikskólann sinn sagði. Hann var að tala um pabba sinn sem hafði verið í fótbolta kvöldið áður. Leikskólakennarinn spurði með hvaða liði pabbinn spilaði og strákurinn svaraði: Æ ég man aldrei hvort það var Barcelona eða Leiknir! Þetta kalla ég alþjóðavæðingu í lagi!

Já áðan minntist ég á það að stundum er manni algjörlega nauðsynlegt að synda á móti straumnum og elta tilfinningar sínar og innsæi. Ég minntist líka á manninn minn. Það er nefnilega staðreynd, eins og sum ykkar vita, að ég er giftur öðrum karlmanni og við eigum sitthvort barnið sem við ölum upp saman og í samvinnu við mæðurnar. Við erum óvenjuleg en stórskemmtileg fjölskylda í vesturbænum. Höldum með KR og Liverpool og förum í ferðalög í sólina til Spánar eða í rigningu í Borgarfjörðinn með tjaldið okkar á sumrin. Fyrir nokkrum árum síðan hefði það að ég fjallaði um manninn minn og börnin mín ekki vakið mikla hrifningu á samkomu sem þessari. Það hefði ekki þótt við hæfi að tala um samkynhneigðar fjölskyldur við fermingu unglinga. Sem betur fer hafa hlutirnir breyst alveg svakalega í samfélagi okkar og umræðan er opnari og velviljaðri mismunandi þjóðfélagshópum. Ég er búinn að fara út um allt og ræða málefni fjölskylda eins og minnar. Það hefur verið mjög gefandi reynsla, kannski ekki síst vegna þess að við umræðuna hefur losnað um hömlur, fólk sér að lífið er ekki bara svart og hvítt. En hvers vegna er ég að tala um þetta við ykkur hér í dag? Jú vegna þess að ég vil geta sagt aftur: Það er enginn eins – Við erum öll öðruvísi og því fyrr sem við gerum okkur grein fyrir því, því betra. Við búum í góðu samfélagi en við getum alltaf gert það betra og ég veit þegar ég horfi á ykkur að framtíðin er björt. Mér hefur þótt sérstaklega gaman að ræða þessi mál við krakka eins og ykkur, hvort sem þau eru í efra stigi grunnskóla eða í menntaskólum. Það hefur verið svo gaman að sjá hvað þetta fer allt að verða lítið mál. Umræða um samkynhneigð hættir að vera hættuleg og eins og ég sagði áðan þá fer það sem við vitum að verða okkur vopn.

En nóg um það. Ég veit að þið eruð orðin vön því að fólk spyrji ykkur að því hvað þið ætlið að verða. Ég talaði sjálfur um það áðan hvað framtíðin væri spennandi, talaði um auða blaðið og það alltsaman. Um daginn heyrði ég hinsvegar mjög skemmtilega pælingu sem mig langar til að deila með ykkur. Einhver sagði mér að við ættum að hætta að spyrja unglinga “hvað ætlarðu að verða?”. Við eigum í staðinn að spyrja “hvað ertu?” Mér finnst þetta alveg frábært og ég er mjög sammála þessu. Við eigum nefnilega að horfa á okkur sjálf á hverjum tímapunkti og velta fyrir okkur hvað við erum, hvað við getum, hvað við hugsum og fyrir hvað við stöndum. Alltaf. Við getum ekki stöðugt verið að bíða eftir því að VERÐA eitthvað, við eigum bara að VERA.

Ég horfi á ykkur í dag og ég sé manneskjur sem eru frábærar, nákvæmlega eins og þið eruð. Þið gangið um með spurningar og tilfinningar og meiningar og þær eiga allar rétt á sér. Þið eigið ykkar markmið og drauma og það er engin ástæða til annars en að gera ráð fyrir að þau markmið náist en þið megið ekki gleyma því að vera þau sem þið eruð, ekki þau sem þið ætlið að verða! Þetta á líka við um mannleg samskipti. Ef við erum t.d. alltaf að vona að fólkið í kringum okkur breytist, verði eitthvað annað en það er, þá verðum við sífellt fyrir vonbrigðum. Ef við ætlum þeim sem við eigum samskipti við að þeir séu svona eða hinsegin þá komust við ekkert áfram. Við verðum að taka öðrum manneskjum eins og þær eru, ekki eins og við höldum eða viljum að þær séu. Hafiði heyrt söguna um manninn sem var að keyra út á landi. Það sprakk á bílnum og hann var í vandræðum vegna þess að hann vantaði tjakk. Hann leit í kringum sig og sá sveitabæ. Þangað stefndi maðurinn til að fá tjakk lánaðan. Á leiðinni fór hann að hugsa um það hvort hann fengi ekki örugglega góðar viðtökur á bænum. Hann fór að hugsa að það væri náttúrulega möguleiki að þetta myndi ekki ganga og smám saman komst hann að þeirri niðurstöðu að bóndinn á bænum væri örugglega ömurlegur gæi sem myndi aldrei vilja lána honum tjakk. Það stóðst líka á endum að bóndinn á bænum heyrði bankað og fór til dyra. Þar stór rauður og úfinn maður sem æpti á hann: Eigðu bara þinn fjandans tjakk sjálfur! Og strunsaði svo í burtu.

Þakka ykkur aftur fyrir að leyfa mér að vera með ykkur á þessum frábæra degi. Foreldrar og fjölskyldur – til hamingju með þessa glæsilegu krakka. Fermingarbörn – til hamingju með daginn ykkar. Megi líf ykkar allra verða spennandi og innihaldsrík en fyrst og fremst algjörlega á ykkar forsendum.

Takk fyrir mig.

Reykjavík, 14. apríl 2005

Borgaraleg ferming verður haldin sunnudaginn 17. apríl kl. 11:00 í Háskólabíói. Í ár fermast 93 borgaralega og hefur fermingarhópurinn aldrei verið fjölmennari.

Lesa áfram ...


Login