Siðmennt http://sidmennt.is Félag siðrænna húmanista á Íslandi Thu, 21 May 2015 11:10:55 +0000 en-US hourly 1 Siðmennt styrkir hjálparstarf húmanista í Nepal http://sidmennt.is/2015/05/20/sidmennt-styrkir-hjalparstarf-humanista-i-nepal/ http://sidmennt.is/2015/05/20/sidmennt-styrkir-hjalparstarf-humanista-i-nepal/#comments Wed, 20 May 2015 09:43:21 +0000 http://sidmennt.is/?p=6241 Siðmennt styrkir hjálparstarf húmanista í Nepal

Stjórn Siðmenntar samþykkti á fundi sínum að styðja við hjálparstarf sem unnið er af Society for Humanism Nepal (SHN), systursamtökum Siðmenntar í Nepal. Ákveðið var að veita 100.000 krónur til félagsins en áður hafði félagið veitt Rauða krossi Íslands 500.000 króna framlag stuttu eftir að jarðskjálftinn 25. apríl reið yfir.

SOCH NEPAL, NGO of nepal logoInternational Humanist and Ethical Union (IHEU), alþjóðasamtök siðrænna húmanista sem Siðmennt er aðili að, hvatti aðildarfélög sín til að styðja við hjálparstarf SHN sem felst í að koma á fót athvarfi þeirra sem hafa misst heimili sín í skjálftanum en ekki verður hægt að endurbyggja þau áður en rigningatímabilið hefst en það er á næsta leiti. Að auki munu samtökin dreifa matvælum til þurfandi. Yfir 1000 sjálfboðaliðar á vegum samtakanna starfa við hjálparstarfið.

„Vil teljum það siðferðilega skyldu okkar sem manneskjur að styðja við fólk í neyð“ segir Jóhann Björnsson, formaður Siðmenntar. „Tala látinna er mjög há og heimili tug þúsunda eyðilögðust í skjálftanum. Siðmennt ákvað að nota hluta af því fjármagni sem það fær greitt úr ríkissjóði með hverjum félagsmanni til að koma samfélaginu í Nepal á réttan kjöl. Þó að upphæðirnar virðast smáar í samanburði við þá miklu þörf á uppbyggingu er peningum betur komið þar.“

Um Siðmennt
Siðmennt var skráð veraldlegt lífsskoðunarfélag 3. maí 2013. Félagið talar fyrir veraldlegu samfélagi sem byggir á mannréttindum og lýðræði. Siðmennt berst fyrir fullu trúfrelsi sem m.a. felur í sér aðskilnað ríkis og kirkju og að hið opinbera hætti beinum afskiptum af  trúar- eða lífsskoðunum fólks.

Siðmennt hefur í 27 ár boðið upp á borgaralegrar fermingar sem verða vinsælli með hverju árinu. Frá 2008 hefur félagið einnig boðið upp á aðrar félagslegar athafnir s.s. giftingu, nafngjafir og útfarir.

 

Fyrir hönd stjórnar Siðmenntar
Jóhann Björnsson, formaður Siðmenntar
netfang: johann@sidmennt.is, sími: 844-9211

Sigurður Hólm Gunnarsson, varaformaður Siðmenntar
netfang: siggi@sidmennt.is, sími: 898-7585

Vefur Siðmenntar: http://sidmennt.is/
Siðmennt á Facebook:  https://www.facebook.com/sidmennt

]]>
http://sidmennt.is/2015/05/20/sidmennt-styrkir-hjalparstarf-humanista-i-nepal/feed/ 0
Siðmennt styrkir hjálparstarf Rauða krossins í Nepal um hálfa milljón http://sidmennt.is/2015/05/02/sidmennt-styrkir-hjalparstarf-rauda-krossins-i-nepal-um-halfa-milljon/ http://sidmennt.is/2015/05/02/sidmennt-styrkir-hjalparstarf-rauda-krossins-i-nepal-um-halfa-milljon/#comments Sat, 02 May 2015 11:55:19 +0000 http://sidmennt.is/?p=6220 Raudikrossinn_hringmerkiStjórn Siðmenntar ákvað fyrr í vikunni að veita 500.000 krónum til hjálparstarfs Rauða krossins vegna jarðskjálftanna í Nepal. Er það stjórninni bæði ljúft og skylt að láta fé af hendi rakna handa þeim sem eru í sárri neyð. Siðmennt hvetur önnur trúar- og lífsskoðunarfélög til að gera slíkt hið sama.

Nánari upplýsingar um hjálparstarf Rauða krossins í Nepal:

http://www.raudikrossinn.is/page/rki_styrkja_hjalparstarf

]]>
http://sidmennt.is/2015/05/02/sidmennt-styrkir-hjalparstarf-rauda-krossins-i-nepal-um-halfa-milljon/feed/ 0
Borgaraleg ferming á Suðurnesjum http://sidmennt.is/2015/04/30/borgaraleg-ferming-a-sudurnesjum/ http://sidmennt.is/2015/04/30/borgaraleg-ferming-a-sudurnesjum/#comments Thu, 30 Apr 2015 18:19:26 +0000 http://sidmennt.is/?p=6217 Jóhann Björnsson, formaður Siðmenntar, skrifar:

Jóhann BjörnssonÞað var ánægjulegt fylgjast með 14 unglingum taka þátt í fyrstu borgaralegu fermingunni í mínum gamla heimabæ, Reykjanesbæ þann 18. apríl s.l. Athöfnin fór fram viðstöddu fjölmenni í sal fjölbrautaskólans. Í kjölfar athafnarinnar hafa margir spurt hvað borgaraleg ferming ? Fyrsta borgaralega fermingin fór fram hér á landi árið 1989 þegar sextán börn fermdust. Í ár eru þau 305.

Borgaralegar fermingar tíðkast víðar en á Íslandi og eru sérstaklega vinsælar í Noregi. Þar fór fyrsta borgaralega fermingin fram árið 1951 og var þá Gro Harlem Bruntland fyrrverandi forstætisráðherra Noregs á meðal fermingarbarna. Tilgangur borgaralegrar fermingar er meðal annars efla heilbrigð og farsæl viðhorf unglinga til lífsins með uppbyggilegri fræðslu. Á fermingarnámskeiðunum er megináhersla lögð á efla umhugsunarvirkni barnanna með því þjálfa gagnrýna hugsun og þátttöku í heimspekilegum samræðum þar sem meðal annars er tekist á við ýmis siðferðileg álitamál.

Eins og annarsstaðar þar sem borgaralegar fermingar tíðkast er orðið ferming notað enda hefur orðið ýmsar merkingar. Ein merking orðsins felst í styðja og styrkja og er litið svo á með borgaralegri fermingu verið styðja og styrkja unga fólkið í verða heilsteyptir og ábyrgir borgarar í lýðræðislegu samfélagi.

Félagið Siðmennt stendur fyrir borgaralegum fermingum og geta öll ungmenni tekið þátt burtséð frá trúareða lífsskoðunum.

Jóhann Björnsson
formaður Siðmenntar

]]>
http://sidmennt.is/2015/04/30/borgaraleg-ferming-a-sudurnesjum/feed/ 0
Borgaraleg ferming 2015 í Kópavogi – ræða http://sidmennt.is/2015/04/26/borgaraleg-ferming-2015-i-kopavogi-raeda/ http://sidmennt.is/2015/04/26/borgaraleg-ferming-2015-i-kopavogi-raeda/#comments Sun, 26 Apr 2015 22:44:44 +0000 http://sidmennt.is/?p=6204 Ræða sem Bryndís Björgvinsdóttir flutti við borgaralega fermingu í Salnum í Kópavogi 26. apríl 2015.

Bryndís Björgvinsdóttir

Kæru fermingarbörn 2015 og aðstandendur þeirra – komið þið sæl og til hamingju með daginn.

Tveir ungir fiskar eru að synda saman. Til móts við þá syndir eldri fiskur og rétt áður en hann syndir fram hjá ungu fiskunum segir hann góðlátlega: Góðan daginn! Hvernig er vatnið? Ungu fiskarnir tveir svara engu. Þeir synda áfram um stund þar til annar þeirra rýfur þögnina og spyr hinn: Hvað er eiginlega … vatn?

Þessi saga um fiskana er brandari. En hún er líka dæmisaga (já, þið komist ekki undan því að heyra dæmisögur – þótt þið séuð ekki í kirkju!) Hvað er vatn? spyr fiskur sem lifir og hrærist í vatni – daginn út og inn – og getur í raun og veru ekki lifað án þess. En hvaða boðskap hefur brandarinn að geyma? Hvað er vatn?

Hér kemur annar brandari eða önnur dæmisaga: Tveir menn ræða saman um trúmál. Annar trúir á guð en hinn ekki. Sá sem trúir ekki á guð segir: Sjáðu nú til, um daginn var ég uppi á Grænlandsjökli í brjáluðu veðri. Ég villtist og var að krókna úr kulda. Þannig að ég prófaðibiðja til guðs, og sagði: Ó guð, ef þú ert til, viltu þá hjálpa mér núna – annars mun ég deyja?“ En það auðvitað ekki.“ Trúaði maðurinn glottir við tönn og segir: „En bíddu nú við. Þú ert hér, er það ekki? Þér var greinilega bjargað! Guð hefur bjargað þér! Sá sem trúir ekki ranghvolfir þá augunum og svarar: Nei, guð bjargaði mér ekki. Tveir Iníútar komu að mér og báru mig til byggða.

Ég er ekki að segja ykkur þessa sögu til að sannfæra ykkur hér og nú, um að guð sé til – eða alls ekki. Þessi saga sannar í raun ekkert nema eftirfarandi: Oftar en ekki má skoða hlutina út frá nokkrum sjónarhornum. Þannig geta tvær manneskjur upplifað sama atburðinn út frá tveimur mismunandi og jafnvel gjörólíkum sjónarhornum – enda er upplifunin okkar af heiminum allskonar, og sjónarhorn hvers og eins er ekki hægt að mæla eða vega eða meta eins og um skónúmer eða kílófjölda sé að ræða. Það eina sem við getum gert, er að reyna að tileinka okkur ákveðið sjónarhorn á umhverfi okkar og samfélag – og reyna að hugsa um það. Og huga að því hvernig við hugsum.

Þannig getum við farið út í búð á háannatíma, af því að ískápurinn okkar er tómur. Við finnum ekkert bílastæði nálægt búðinni – því þau eru öll upptekin – og endum á að þurfa að leggja lengst í burtu og labba heila fimmtíu metra í hálku og norðanátt. Þegar inn í búðina er komið, finnst okkur fólkið þar inni vera of hávært og ungbörnin gráta óþarflega frekjulega. Einhver kona grípur síðasta pakkann af Toffy Pops eða bláu Dorritos – akkúrat því sem okkur hafði hlakkað mest til að kaupa. Einver kall rekst í okkur með kerrunni sinni og æðir svo fram úr okkur til að komast á undan okkur í röðina. Þegar það kemur loksins að okkur býður kassadaman okkur góðan daginn með röddu sem er jafn tilfinningalaus og hraðbanki. Og kona sem hún hafði verið að afgreiða á undan okkur, treður sér aftur að kassanum, með kassakvittunina á lofti til að gera athugasemd spyrja hvort kassadaman hafi nokkuð stimplað eitthvað vitlaust inn því talan á strimlinum er ekki rétt miðað við verðmerkingarnar í hillunni. Þetta tefur okkur ferlega. Það sýður á okkur þegar kassadaman lætur okkur bíða á meðan hún rannsakar strimilinn með konunni. Síðan berum við þunga pokana út í bíl. Og stuttu síðar kemur í ljós að umferðin heim hefur þyngst á meðan við vorum í búðinni. Svo ekki sé minnst á allar holurnar í veginum – sem tefja fyrir okkur líka – og vegagerðin átti að laga síðasta sumar.

BF-Salnum-2015Það kannast allir við svona búðarferð. En ef við hugsum betur út í hana – þá sjáum við að hún lýsir ákveðnu sjónarhorni á heiminn, sem er okkur svo tamt: hvernig við upplifum stundum skólann, vinnustaðinn, almannarýmið, annað fólk. Á þennan sjálfhvera hátt, þar sem við erum miðpunkturinn og annað fólk er beinlínis fyrir okkur: Okkur langar að fá eitt af bílastæðunum sem eru næst búðinni. Okkur langar að kaupa síðasta pakkann af Toffey Pops eða Dorritos. Okkur langar að fá skjóta þjónustu. Okkur langar að kassadaman leggi sig fram um að heilsa okkur almennilega. Okkur langar lenda ekki á rauðu ljósi.

Manneskjan er því miður þeim ókosti gædd, að hún getur ekkert vitað – og ekkert upplifað – nema í gegnum höfuðið á sjálfri sér. Hún getur ekki vitað eða skilið hvað aðrir eru að hugsa eða hvernig þeim líður nema þeir beinlínis stafi það ofan í hana. Sem tengist því, að örugglega allir hérna inni hafa einhvertímann velt fyrir sér, hvort þeir séu kannski hugsanlega mögulegamiðpunktur alheimsins! Hvort að þeir séu kannski þeir einu sem raunverulega eru til. Og aðrir séu þá einskonar vélmenni sem hafa það hlutverk eitt, að blekkja okkur til láta okkur líða eins og við séum ekki ein. Til að láta okkur líða eins og við séum í samfélagi – þegar við er í raun og veru alein og þau einu sem finnum til. Og allt snýst því í raun um okkur. Því við erum þau einu sem lifum. Og hugsum.

Þannig eigum við það til – öll hérna inni – bara sem manneskjur – að vera sífellt með hugann við það sem á sér stað inni í höfðinu okkar. Í stað þess veita því athygli sem er að gerast fyrir utan okkur – í kringum okkur. Í höfðinu á öllum hinum.

Endurtökum búðarferðina – en út frá öðru sjónarhorni. Nú skulum við líta sem svo á að umferðarþunginn, raðirnar í búðinni, og allt fólkið í kringum okkur gefi okkur tækifæri á hugsa. Og taka eftir. Taka eftir umhverfinu í kringum okkur. Konan sem gerir athugasemd við verðlagið á strimlinum virðist vera stressuð. Kannski var hún að klára síðasta aurinn sinn. Kannski vissi hún, að hún ætti rétt nóg fyrir akkúrat þessum innkaupum, og vill því fá að vita hvort hún hafi misreiknað sig eða hvort vörurnar hafi í raun og veru verið vitlaust verðmerktar. Kannski má hún alls ekki við því að fara „yfir“ á debetkortinu sínu – eins og sagt er, og fá rukkun – ofan á alla hina reikningana. Og kannski á maðurinn sem rakst í okkur, og tróðst fram úr okkur að röðinni, barn sem er eitt heima og er bara fimm ára og með ælupest. Kannski er kassadaman við það að klára níu tíma vakt, við að afgreiða fólk eins og þig, og bara getur ekki sagt „góðan daginn“ á innilegri hátt – en hún bauð þó góðan daginn. Og hverju svaraðir þú?

Það þarf samt ekki að vera, að svona sé baksaga þessa fólks – en það er samt ekki ólíklegt heldur.

Eins gæti kennarinn sem var fúll í stærðfræði í dag, hafa verið andvaka í alla nótt því maki hans tilkynnti honum kvöldið áður að hann vildi skilnað. Eða af því að hann er alltaf með bakverk, en getur bara ekki hugsað sér að liggja kyrr heima því nemendurnir mega ekki við því að missa af fleiri stærðfræðitímum eigi þeim að ganga vel í prófunum í vor. Og eins á hver og einn nemandi í öllum skólanumsína sögu, og er áhugaverður á sinn hátt höfum við tekið eftir öllum í árganginum? Eða tökum við bara eftir sumum? Alltaf þeim sömu?

Guðrún Helgadóttir, rithöfundur, sem skrifaði meðal annars bókina um Jón Odd og Jón Bjarna, sagði í útvarpinu um daginn að hún hafi skrifað á þriðja tug barnabóka meðal annars vegna þess að hún tekur vel eftir umhverfi sínu; hún fylgist vel með fólki, fuglunum í trjánum og hvernig fjöllin í kringum hana eru á litin. 

Sigurður Eggertsson, fyrrverandi handboltakappi, sagði um daginn að það væri vissulega erfitt að keyra um götur bæjarins, þar sem þær væru allar morandi í holum. En að honum þætti það gefa bíltúrunum sjarmerandi blæ – þar sem hann horfir þá meira í kringum sig, betur á veginn, tekur eftir umhverfinu og er á staðnum. Ekki lengur svefngengill á færibandi gatnakerfisins, tómur til augnanna, fljótandi með straumnum, sagði hann. Mér þykir líka einhver sveitarómantík í þessu, hélt hann svo áfram umhverfið minnir á sig og maður upplifir sig meira eins og þátttakanda í heiminum.

Eitt skýrasta dæmi um mikilvægi þess að taka eftir umhverfinu er sagan af Evu Röver. Eva er sextán ára nemenda í Öldutúnsskóli í Hafnarfirði. Hún kom að björgun tveggja drengja úr Læknum þar í bæ. Hún þekkti þá ekki neitt, en hún var á gangi þegar hún verður vör við óvenjulega hegðun fólks við stífluna og ákveður – án þess að hugsa sig tvisvar um – að leggja lykkju á leið sína til að athuga hvað sé á seyði. Í kjölfarið leikur hún stórt hlutverk í björgun drengjanna og kemur þannig beint að þeirri staðreynd að báðir eru þeir á lífi í dag.

Spurning eldri fisksins: Hvernig er vatnið? er spurning sem varðar okkur öll. Því það er samfélagslegt hagsmunamál okkar allra að fylgjast með vatninu. Og að vatnið sé gott. Og eins og fiskarnir í sögunni, erum við öll í sama vatninu.

En hvað er vatn?

Vatnið er hversdagurinn, umhverfið og samfélagið í kring. Þetta sem stendur okkur svo nærri en við tökum samt svo sjaldan eftir. Náttúran og loftið. Vatn er okkur lífsnauðsynlegt en um leið tökum við því sem sjálfsögðum hluti og horfum iðulega beint í gegnum það – oft til að reyna að eygja eitthvað annað, meira spennandi. Og það er ekki nóg með það, að vatn sé allt í kringum okkur – því sjálf erum við auðvitað vatn líka. 70% vatn, ef einhver vill fjarlæga sig dæmisögunni og líta frekar til líffræðinnar.

Dagurinn í dag er dagur sem flest ykkar eiga eftir að muna um aldur og ævi. Ykkur á líklegast eftir að ráma eitthvað í athöfnina í dag seinna meir – en líklegast eigið þið eftir að muna enn betur eftir veislunni framundan. Og takið endilega vel eftir henni og lítið í kringum ykkur. Takið ekki bara eftir fötunum sem þið sjálf eruð í – takið líka eftir fötum allra hinna. Og sið hvað allir eru fínir í dag! Búnir að fara í bað og hafa sig til. Eru blóm í veislunni? Hvaða blóm – og hvernig er þeim raðað saman? Hver raðaði þeim saman á svona mikilfenglegan hátt? Hver fór og sótti þau og settu þau akkúrat þarna? Hvað er svo á boðstólnum? Hvernig eru kökurnar skreyttar? Hver lagði á sig alla þessa handavinnu – að skreyta kökurnar svona fagurlega? Hvernig borðar fólk í kringum ykkur – jafnvel þeir sem ruddust fram fyrir ykkur bara til að ná síðustu sneiðinni af bestu kökunni? Eru þeir þá að borða kökuna græðgislega eða hægt og rólega og njóta hvers bita? Hversu margir hafa eiginlega lagt hönd á plóg til að gera þennan dag góðan og eftirminnilegan? Það er rosalega mikið af fólki, sem kemur að einni svona veislu – svona þegar maður pælir í því.

Og í þessu fólki, og þessum kökum og mat og drykkjum og blómum – og holunum í veginum á leiðinni heim – er ansi mikið vatn.

Af því að þið eruð vatn.
Og þetta allt er vatn.

Takk fyrir.

Ræðan er að hluta til unnin út frá ræðu sem bandaríski rithöfundurinn David Foster Wallace (1962-2008) hélt við Kenyon College 21. maí 2005

Bryndís Björgvinsdóttir

]]>
http://sidmennt.is/2015/04/26/borgaraleg-ferming-2015-i-kopavogi-raeda/feed/ 0
Borgaraleg ferming 2015 í Reykjanesbæ – ræða http://sidmennt.is/2015/04/18/borgaraleg-ferming-2015-i-reykjanesbae-raeda/ http://sidmennt.is/2015/04/18/borgaraleg-ferming-2015-i-reykjanesbae-raeda/#comments Sat, 18 Apr 2015 21:55:12 +0000 http://sidmennt.is/?p=6195 Ræða sem Jónas Sigurðsson, tónlistarmaður, flutti við borgaralega fermingu í Reykjanesbæ 18. apríl 2015.

Jónas SigurðssonKæru fermingarbörn, foreldrar, forráðamenn og systkini, afar og ömmur, langömmur, langafar og aðrir gestir.

Takk fyrir að sýna mér þann heiður að fá að tala fyrir ykkur í dag.

Þið eruð svo falleg krakkar og flott.  Til hamingju með þennan merkilega áfanga.  Þetta er stór dagur í lífi ykkar allra.   Fermingardagurinn sjálfur.   Þetta er dagur sem þið eigið líklega eftir að muna alla ævina.  Það hljómar kannski ekki svo merkilega í dag en ég get sagt ykkur að þeir verða merkilegri og merkilegri með hverju árinu sem líður, þessi sérstöku dagar í lífi okkar.   Fermingin er einn af þessum stóru viðburðum sem maður bíður eftir árum saman.

Ég man hversu lengi ég beið eftir minni fermingu.  Ég man þegar ég var 10 ára og hugsaði,  “eftir 4 ár fermist ég”.  Það hefðu alveg eins getað verið tíu þúsund ár.  Ég man svo þegar það var bara eitt ár í ferminguna mína.  Það var alveg ótrúlega langur tími.  Þegar maður er 12-13 ára er eitt ár eins og heil eilífð.  Þegar maður er 40 ára er finnst manni eitt ár svona eins og jólafríið er hjá ykkur krökkunum.   Mér skilst að þegar maður er orðinn svona 80 ára þá er eitt ár svona eins og einn þáttur af Modern Family.   

Eða kannski frekar eins og einn þáttur af Workaholics.

Svona virkar tíminn furðulega.    Tíminn er allt öðruvísi þegar maður lítur til baka heldur en þegar maður horfir áfram.

Þegar ég var beðinn um að tala hérna fyrir ykkur hugsaði ég lengi um hvað ég vildi segja.  Fyrst hugsaði ég: “Vá, en fallegur heiður”.  Svo hugsaði ég “Hvað á ég að segja?  Hvað vildi ég, Jónas 40 ára að einhver hefði sagt við mig Jónas 13 ára?”.    Það var erfitt að svara því.  Sérstaklega af því að Jónas 13 ára var alltaf með svo mikið ADHD í gangi.  Ég held að ég hefði bara setið þarna með ykkur krakkar og hugsað stanslaust:  “Hvenær er þetta búið?  Er þessi ræða ekki að verða búin?  Ég get ekki beðið eftir partýinu og gjöfunum!!!,  Hvað ætli ég fái mikinn pening?   Hvað ætti ég að skrifa í ritvinnsluforritið á nýju tölvunni sem ég fæ í fermingargjöf?”  ..Þúsund hugsanir hefðu streymt svona í gegnum hugann á þessum fallega degi.

Því það er nefnilega flókið að vera ungur.  Maður hugsar svo hratt.  Allt gerist svo hratt.  Það getur verið erfitt stundum.   Það er auðvelt að gera mistök.  Að særa einhvern óvart.  Segja óvart eitthvað við vini sína sem maður meinti ekki.  Svo eru það samskiptin við mömmu og pabba sem geta verið flókin á þessum tíma að ekki sé nú minnst á hin gríðarflóknu ástamál sem fara yfirleitt að valda miklu hugarangri á þessum árum..

En í alvöru,  ég hugsaði að það sem ég hefði mest þurft að heyra einhvern 40 ára kall segja væri  “Slakaðu á vinur minn.  Þú ert frábær nákvæmlega eins og þú ert.  Þú þart ekkert að gera neitt, verða neitt, sanna neitt, breytast neitt.  Þú þarft bara að vera áfram þú sjálfur og að læra að elska það að vera ÞÚ en ekki einhver annar.  Það er það eina sem þú þarft að gera”  Þess vegna segi ég við ykkur fermingarbörn:  “Þið eruð algjörlega frábær nákvæmlega svona eins og þið eruð núna!”.   Og ég get sagt ykkur meira:  ég veit að ég hef rétt fyrir mér.

Það hefur líklega sjaldan verið eins flókið að vera unglingur eins og núna.    Heimurinn hefur breyst svo mikið.  Þið hafið líklega mesta frelsi sem nokkur kynslóð ungs fólks hefur haft á Íslandi.  Þið hafið aðgang að ótrúlegustu upplýsingum.  Bæði að öllu því fallega þarna úti sem fólk er að gera og einnig því ljóta.   Í þessu felast mikil tækifæri en um leið miklar áskoranir.

Það er athyglisvert að ungt fólk er talið vera afar mikilvægur markhópur fyrir auglýsingar.   Auglýsingar eru sérstaklega hannaðar til að senda skilaboð til ungs fólks með földum skilaboðum að eitthvað sé AÐ sem þurfi að laga með því að kaupa ákveðna vöru.   Til dæmis  “Vertu frjáls,  drekktu kók”.   Eins og maður sé ekki frjáls.  Eins og maður verði frjáls bara af því að drekka gosdrykk.    “Vertu ungur,  njóttu lífsins .. með KREDITKORTI!”      “VERTU SVONA”.   “VERTU HINSVEGIN”.   “Njóttu þess að vera ungur!”   “Breyttu heiminum!”   “Lifðu til FULLS  –  En helst í skóm frá okkur!!!”

Það er oft sagt við unglinga að þau séu að upplifa bestu ár ævi sinnar!  Er það ekki pínu sorgleg skilaboð frá fullorðnum ef við pælum í því?  En allavega,  maður heyrir þessu kastað fram:  “Unga fólk … þið eruð að upplifa bestu ár ævinnar!  Passið að njóta þeirra í botn og ekki gleyma að drekka kók!”

Ég held aftur á móti að mörgum krökkum líði hreint ekki þannig.  Það er stressandi að vera í skólanum.   Það er stress að líta nógu vel út.   Að láta ekki taka af sér einhverja ömurlega mynd sem færi beint á netið.   Þegar ég var í grunnskóla tók það circa 3 vikur að framkalla mynd!  Sem sagt, einhver tók mynd af manni í partý og síðan þurfti að senda filmuna í bæinn í framköllun og bíða eftir að eintakið kæmi aftur með rútunni 3 vikum seinna.  Og ef maður var ekki ánægður með hárgreiðsluna á myndinni gat maður látið myndina hverfa með einhverjum klækjum.  Nú getur ömurleg mynd af manni verið kominn í allar tölvur í heiminum … eða jörðinni allavega .. á millisekúndum.    Já,  millisekúndum.    Og það er engin leið að láta hana hverfa aftur.

Eitt af því sem er flókið við að vera ungur eru kröfurnar sem maður upplifir.   Fullorðna fólkið segir gjarnan “Þú getir orðið allt sem þú vilt”.  “Fylgdu draumum þínum og þú getur orðið alveg frábær, náð miklum árangri og sannað þig”.

En maður veit bara oft ekkert svo vel hvað manni langar að gera eða verða.    Þess vegna segi ég aftur við ykkur:  “Slakið á.  Þið eruð algjörlega frábær nákvæmlega svona.  Bara hlusta á hjartað og vera maður sjálfur.  Í góðum fíling.”

Mig langar að segja ykkur líka að við, fullorðna fólkið, við þurfum verulega mikið á ykkur unga fólkinu að halda.   Málið er að ungt fólk eins og þið eruð algjörlega nauðsynleg til að koma hreyfinga á hlutina.   Ungt fólk spyr nefnilega spurninga eins og “AF HVERJU?”    Fullorðna fólkið svarar þá gjarnan “ÞETTA ER BARA SVONA,  HÆTTU AÐ SPYRJA”   En ég segi .. aldrei hætta að spyrja.

Við þurfum að spyrja eins og börn:

– Af hverju eiga sumir ekki fyrir mat?

– Af hverju svelta sum börn?

– Af hverju eru sumir fullorðnir svona pirraðir og óþolinmóðir?

– Af hverju þurfa bankar að græða svona mikið?

– Þarf maður að vinna ef manni finnst það leiðinlegt?

– Af hverju þarf maður yfirhöfuð að gera eitthvað leiðinlegt?

Við megum aldrei hætta að setja spurningamerki við það sem innsæið segir okkur að sé ekki rétt.  Alveg sama hversu margir segja “Tja,  en þetta er bara svona!”

Ef ég ætti að gefa ykkur einhver ráð út í lífið þá myndi ég leggja til að þið reynduð að hafa í huga að það er:

Bannað að hugsa illa um sjálfan sig.

Bannað að horfa í spegil og hugsa “ekki nógu gott”.

Bannað að bera sig saman við aðra.

Helst að vera í góðum fíling og hlusta á það hvernig manni líður.

Aldrei láta neinn tala sig út í að gera eitthvað sem manni líður ekki vel með.

OG að lokum að koma fram við alla aðra eins og þú vilt að aðrir komi fram við þig.

Sem sagt umgangast aðra eftir þessum sömu reglum og þið umgangist ykkur sjálf.

Ég var staddur í skóla úti á landi fyrir nokkrum árum og var að dunda við að skoða myndirnar sem krakkarnir höfðu teiknað og kennararnir höfðu síðan hengt upp á vegg.   Þar höfðu krakkarnir greinilega verið að teikna upp sína framtíðardrauma.   Eitt barnið hafði teiknað mynd af sér skælbrosandi með hóp af furðudýrum í kringum sig.   Á myndinni stóð skrifað með fallegri barnaskrift  “Ég óska að ég muni eiga þúsund apa í framtíðinni”.   Þetta þótti mér vera mér vera ótrúlega falleg framtíðarsýn.   Það er enginn draumur of stór eða skrýtinn.  Eða einfaldur.   Af hverju ekki að eiga þúsund apa?   Er það ekki bara mesta snilld í heiminum?

Og hverju þarf maður alltaf að verða eitthvað?   Af hverju má maður ekki bara vera í friði? Bara vera, í góðum fíling með vinum sínum og fjölskyldu.   Þurfa allir að “sigra heiminn”?

Málið er nefnilega að þegar þú SIGRAR heiminn,  þá þarf einhver að TAPA.

Þegar þú hinsvegar verður besta útgáfan af sjálfum þér og lifir í friði við guð og menn þá tapar enginn.  Svo getur maður nefnilega sett sér markmið og notið þess að ná markmiðum sínum.  En það er þá ekki til að sanna fyrir heiminum að maður sé einhvers virði.  Heldur einfaldlega til að njóta lífsins og hafa gaman af þessum tíma sem okkur er úthlutað í þessum stórmerkilega og skrýtna heimi umkringd frábæru fólki eins og ykkur.  Og það merkilega er að þannig breytum við heiminum líka.

Þó það hljómi ótrúlega fyrir ykkur krakkar þá get ég lofað ykkur því að þið verðið fertug árið 2041.

Allt umhverfið í kringum ykkur á eftir að breytast á svo ótrúlegum hraða næstu árin, miklu meira en þið getið ímyndað ykkur en það merkilega er að á sama tíma þá eru aðrir hlutir sem munu ekki breytast neitt.  Árið 2041 á ykkur ennþá eftir að líða eins og þið séuð ekki mikið eldri en í dag.  Vonandi eigið þið eftir að halda vinskap við hvort annað og hittast á svona fermingar-reunion.  Þá eigið þið eftir að hlæja að því hvernig allir gömlu félagarnir eru alveg eins inni við beinið þó þeir séu breyttir í útliti.  Hvernig allir eru innst inni ennþá sömu týpurnar og þeir voru í grunnskólanum.   Vonandi á ykkur eftir að þykja vænt um hvort annað.  Og mikið væri gaman ef eitthvert ykkar myndi mæta með þúsund apa til veislunnar.

Til hamingju með daginn.

Jónas Sigurðsson

]]>
http://sidmennt.is/2015/04/18/borgaraleg-ferming-2015-i-reykjanesbae-raeda/feed/ 0
Borgaraleg ferming 2015 í Reykjavík – ræða http://sidmennt.is/2015/04/13/borgaraleg-ferming-2015-i-reykjavik-raeda/ http://sidmennt.is/2015/04/13/borgaraleg-ferming-2015-i-reykjavik-raeda/#comments Mon, 13 Apr 2015 11:38:06 +0000 http://sidmennt.is/?p=6182 Ræða sem Sævar Helgi Bragason, formaður Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness og B.Sc. í jarðfræði frá Háskóla Íslands, flutti við borgaralega fermingu sem fór fram í Háskólabíói  12. apríl 2015.

Heil og sæl öllsömul!

Sævar Helgi BragasonTil hamingju með daginn!

Það er mér sönn ánægja að vera treyst til að ávarpa ykkur í dag.

Um hvað talar maður eiginlega á svona degi og fyrir framan svona glæsilegan hóp?

Mig langar mest af öllu til að segja ykkur frá magnaðasta stað sem ég veit um, alheiminum, en þá getur verið erfitt að stoppa mig og við gætum verið hér þangað til í næstu viku — sem byrjar reyndar bara á morgun. Það er víst ekki nægur tími til þess.

Talandi um tíma. Kannski ætti ég að segja ykkur frá því af hverju tíminn líður hægar nálægt svartholum og af hverju þið yrðuð eins og spaghettí ef þið félluð ofan í svarthol? Kannski ætti ég að segja ykkur frá stað þar sem sólin skín aldrei? Nei, það má alveg misskilja hvar sá staður er. Sá staður sem ég er með í huga er annars á tunglinu.

Ef til vill datt einhverjum í hug staður á líkama okkar. Já, líkaminn. Kannski ætti ég að segja frá fallegustu staðreynd sem ég veit um: Þá staðreynd að öll frumefnin í líkömum okkar — járnið í blóðinu, kolefnið í vöðvunum og kalsíumið í beinunum —  urðu til þegar stærstu stjörnurnar í alheiminum sprungu og dreifðu innyflum sínum um geiminn, svo að nýjar stjörnur, eins og sólin okkar og Jörðin og lífið, gátu fæðst úr öskustónni. Þið eruð bókstaflega stjörnuryk! Eiginlega mætti segja að þið séuð ruslið í alheiminum. Og ég meina það alls ekki á neikvæðan hátt. Við öll, lífið á Jörðinni, erum nefnilega ótrúlega merkilegt rusl: Gáfaðar leifar sprunginna stjarna sem velta eigin uppruna og örlögum fyrir sér! Finnst ykkur það ekki merkilegt?

Að sjálfsögðu kom upp í hugann að tala um hluti eins og mannréttindi, mikilvægi þess að geta sett sig í spor annarra og sýna samkennd, sýna öðru fólki virðingu og kærleika, eitthvað sem aldrei nóg er af, eða þá staðreynd að þið eruð öll svo til fullkomin frá náttúrunnar hendi og að þið ættuð aldrei nokkurn tímann að hafa áhyggjur af því hvað öðrum finnst um ykkur eða hvernig þið lítið út. Þið eruð nefnilega frábær eins og þið eruð, stútfull af hæfileikum sem þið eigið að rækta og nýta, ykkur sjálfum til góða en þó aðallega samfélaginu og plánetunni okkar til góða.

Ég vil nefnilega að þið breytið heiminum. Þið og börnin ykkar í framtíðinni þurfið að breyta heiminum til hins betra. Engin pressa samt.

Hvernig getum við breytt heiminum?

Við getum til dæmis byrjað á okkur sjálfum.

Ég trúi því að við viljum öll vera besta útgáfan af sjálfum okkur.

Eins og áður sagði erum við öll stútfull af hæfileikum en allir þurfa að hafa fyrir því að rækta þá og nýta. Meira að segja Taylor Swift, Lionel Messi og Beyoncé og allar hinar gervistjörnurnar (alvöru stjörnur eru sólir, þið vitið), þurftu að leggja mikið á sig til að komast þangað sem þau eru í dag. Það eru bara örfáir sem fæðast snillingar en snillingar þurfa líka að hafa fyrir hlutunum.

Í dag ertu afrakstur þeirra ákvarðana sem þú tókst dagana á undan, svo ég vitni til orða kanadíska geimfarans Chris Hadfield. Allt sem þú gerir hefur áhrif á þig: Hvaða mat þú lætur ofan í þig, hvaða bækur þú lest, hvaða kvikmyndir þú horfir á, hvað þú gerir við frítímann. Lærðirðu eitthvað nýtt? Ef þú tekur ákvörðun um að breyta einhverju í lífi þínu er magnað að sjá hversu hraðar breytingarnar verða og hversu áhrifaríkar þær eru. Lífið sjálft grípur auðvitað inn í. Þú upplifir vonbrigði og vandamál, bæði stór og lítil, og gerir það besta og lærdómsríkasta sem allir gera mörgum sinnum í lífinu en eiga erfitt með að viðurkenna, mistök. Já, mistök eru besta leiðin til að læra eitthvað nýtt og gera okkur að bestu útgáfunni af sjálfum okkur. Lykilatriðið er að sætta sig við vonbrigði og mistök, þótt það sé stundum mjög erfitt.

Vertu manneskjan sem þig langar til að vera. Vertu besta útgáfan af sjálfum eða sjálfri þér.

En hvernig fer maður að því?

Auðvitað er engin ein aðferð best en í mínum huga er best að láta hjartað ráða för og láta gott af sér leiða. Hjartað er býsna góður áttaviti. Öll eigum við okkur nefnilega stóra drauma og frá hjartanu fáum við ástríðuna sem við þurfum til að láta þá rætast. Og það er fólk með stóra drauma sem breytir heiminum. Það er fólkið sem sendi okkur til tunglsins og fólkið sem tryggði okkur þá velsæld sem við búum við í dag.

Í fyrra átti ég mér þann stóra draum að gera öllum grunnskólanemendum og kennurum á Íslandi kleift að sjá sólmyrkvann. Af hverju? Fyrri ástæðan var einfaldlega sú að sem flestir fengju að sjá magnað, ógleymanlegt, furðulegt og vonandi áhrifaríkt sjónarspil. Hin ástæðan var sú, að reyna að efla áhuga ykkar á vísindum og náttúrunni. Hvers vegna? Vegna þess að áhuga á vísindum fylgja gjarnan tvö tól sem eru einstaklega dýrmæt í daglegu lífi: Forvitni og efi.

Í heilum ykkar er mikil auðlind. Þar eiga ótalmargar hugmyndir eftir kvikna. Ástríðan og forvitnin leiðir ykkur áfram og efinn hjálpar ykkur að sía slæmar hugmyndir frá góðum. Með stórum draumum og ástríðu, forvitni og efa, getur þú breytt heiminum.

Mig langar að segja ykkur draumi vísindamanns sem hét Carl Sagan.

Hátt yfir sólinni og plánetunum siglir ómannað geimskip burt frá heimaplánetunni sinni þessa stundina, með meiri hraða en nokkur annar manngerður hlutur, svo hratt að það kæmist héðan frá Reykjavík til Keflavíkur á rétt rúmum tveimur sekúndum. Snemma í febrúar árið 1990 bárust geimskipinu áríðandi skilaboð frá Jarðarbúum, sem vísindamaður að nafni Carl Sagan átti stóran þátt í að útbúa. Geimskipinu var skipað að snúa myndavélum sínum við og horfa í átt að sólinni og plánetunum sem nú voru í fjarska.

Hlýðið leit geimskipið til baka og tók þá þessa mynd sem sést hér fyrir aftan. Innan í hringnum er Jörðin úr álíka mikill fjarlægð og Plútó er frá sóinni. Þegar Carl Sagan sá þessa fremur óskýru mynd skrifaði hann texta sem mér finnst að ætti að vera skyldulesning i öllum skólum í heiminum, eða kannski frekar meitlaður í stein hjá Sameinuðu þjóðunum þar sem allir þjóðarleiðtogar sæju hann. Tilvitnun hefst:

Frá þessum fjarlæga sjónarhóli virðist Jörðin ekkert sérstaklega áhugaverð. En fyrir okkur horfir það öðruvísi við. Líttu aftur á þennan punkt. Þetta er hér. Þetta er heimilið okkar. Þarna erum við. Þarna hafa allir sem þú elskar, allir sem þú þekkir, allir sem þú hefur nokkurn tíma heyrt getið, hver einasta manneskja sem til hefur verið, lifað lífi sínu.

Hugsaðu þér blóðsúthellingarnar af völdum allra þessara hershöfðingja og keisara svo þeir gætu, í dýrðarljóma og sigurvímu, orðið tímabundnir valdsherrar á brotabroti af punkti. Hugsaðu þér alla þá endalausu grimmd sem íbúar eins hornsins á þessum punkti beita öðrum vart aðgreinanlegum íbúum einhvers annars horns, hve oft þeir misskilja hver aðra, hve áfjáðir þeir eru um að drepa hver aðra, hve ákaft hatur þeirra er.

Jörðin eini hnötturinn sem við vitum um hingað til að geymir líf. Við getum hvergi annars staðar farið, að minnsta kosti í náinni framtíð. Hvort sem okkur líkar betur eða verr er Jörðin, í augnablikinu, þar sem við stöndum og föllum.

Ef til vill sýnir ekkert betur heimsku hroka mannanna en þessi fjarlæga mynd af örlítilli veröld okkar. Fyrir mér undirstrikar hún ábyrgð okkar að hugsa betur hvort um annað og varðveita og vernda eina heimilið sem við þekkjum, föla bláa punktinn.

Tilvitnun lýkur. (Hér fyrir neðan má hlusta á Carl Sagan lesa upp þessa frábæru hugvekju – innskot ritstjóra vefs Siðmenntar)

Hugsið jafn vel um Móður Jörð eins og þið hugsið um ykkar eigið heimili á Móður Jörð. Munið, við höfum öll áhrif og getum breytt heiminum með því að byrja á okkur sjálfum. Margt smátt gerir eitt stórt. Ef við göngum undan með góðu fordæmi verða brátt flestir, ef ekki allir, með okkur í liði.

Ekki láta neinn draga úr ykkur neistann. Verið besta útgáfan af sjálfum ykkur. Þið eruð öll uppfull af hæfileikum. Nýtið þá og látið drauma ykkar rætast!

Takk fyrir mig, eigið stórkostlegan dag og vegni ykkur vel í næstu hringferðum ykkar um sólina!

Sævar Helgi Bragason
Formaður Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness

]]>
http://sidmennt.is/2015/04/13/borgaraleg-ferming-2015-i-reykjavik-raeda/feed/ 0
Siðmennt styður afnám laga um guðlast http://sidmennt.is/2015/03/10/sidmennt-stydur-afnam-laga-um-gudlast/ http://sidmennt.is/2015/03/10/sidmennt-stydur-afnam-laga-um-gudlast/#comments Tue, 10 Mar 2015 16:28:49 +0000 http://sidmennt.is/?p=6131 Siðmennt styður frumvarp til laga um breytingu á almennum hegningarlögum, nr. 19/1940,
með síðari breytingum (guðlast).

Félagið sendi Alþingi eftirfarandi umsögn þann 19. febrúar 2015

___

Siðmennt styður framlagt frumvarp til laga um almenn hegningarlög (guðlast).

Í bréfi sem Siðmennt sendi þingmönnum 16. október 2014 segir meðal annars orðrétt:

“9. Lagt er til að 125 gr. í lögum nr. 19/1940 verði afnumin en sú grein fjallar um guðlast

Lögin eru óþörf og óviðeigandi. Þau hefta tjáningar- og skoðunarfrelsi fólks. Í könnun sem Pew Research Centre gerði árið 2012 kemur fram að lög gegn guðlasti eru í tæpum fjórðungi ríkja heims og sérstök lög sem banna fólki að skipta um trú (apostasy) eru í 11% ríkja.

Mannréttindastofnun Sameinuðu þjóðanna gaf út árið 2012 „Rabat aðgerðaráætlunina“ (Rabat plan of Action) um bann við hatursorðræðu á grundvelli þjóðernis, kynþátta eða trúarlegs haturs sem hvetur til mismununar, óvildar eða ofbeldis. Þar er hvatt til þess að lög eða lagaákvæði um guðlast verði afnumin.

Oft eru ríki þar sem skortur er á lýðræði og frelsi gagnrýnd fyrir að refsa fólki fyrir guðlast og þá jafnvel með dauðadómi. Þegar þessi ríki eru gagnrýnd benda talsmenn þeirra oft, réttilega, á að sambærileg lög séu einnig í gildi í „vestrænum“ lýðræðisríkjum. Því eru það mikilvægt skilaboð til umheimsins að afnema lög um guðlast á Íslandi. Ríki sem beita slíkum lögum með alvarlegum afleiðingum eiga ekki að geta bent til að mynda á Ísland og sagt að svona sé þetta nú líka þar.”

Afnám 125. greinar laga nr. 19/1940 er því í fullu samræmi við stefnu Siðmenntar í trúfrelsismálum.

___

]]>
http://sidmennt.is/2015/03/10/sidmennt-stydur-afnam-laga-um-gudlast/feed/ 0
Námskeiði í Borgaralegri fermingu frestað í dag vegna veðurs http://sidmennt.is/2015/03/10/namskeidi-i-borgaralegri-fermingu-frestad-i-dag-vegna-vedurs/ http://sidmennt.is/2015/03/10/namskeidi-i-borgaralegri-fermingu-frestad-i-dag-vegna-vedurs/#comments Tue, 10 Mar 2015 15:26:46 +0000 http://sidmennt.is/?p=6128 Vegna aftakaverðurs á höfuðborgarsvæðinu í dag þriðjudag hefur námskeiði Siðmenntar, sem vera átti kl 16:30 í Kvennó, verið frestað.

]]>
http://sidmennt.is/2015/03/10/namskeidi-i-borgaralegri-fermingu-frestad-i-dag-vegna-vedurs/feed/ 0
Stjórnarskipti í Siðmennt – spennandi dagskrá framundan http://sidmennt.is/2015/03/10/stjornarskipti-i-sidmennt-spennandi-dagskra-framundan/ http://sidmennt.is/2015/03/10/stjornarskipti-i-sidmennt-spennandi-dagskra-framundan/#comments Tue, 10 Mar 2015 10:22:29 +0000 http://sidmennt.is/?p=6110 Á nýliðnum aðalfundi var Jóhann Björnsson, heimspekingur og kennari, kosinn nýr formaður. Tekur Jóhann við formennsku af Hope Knútsson sem gegnt hefur embættinu undanfarin 19 ár.

Fyrsti stjórnarfundur eftir aðalfund var haldinn í gær þar sem ný stjórn skipti með sér verkum.

Stjórn Siðmenntar 2015:

Jóhann Björnsson – Formaður
Sigurður Hólm Gunnarsson – Varaformaður
Steinar Harðarson – Gjaldkeri
Steinunn Rögnvaldsdóttir – Ritari
Hope Knútsson – Stjórnarmaður

Varamenn í stjórn eru:

Auður Sturludóttir
Bjarni Jónsson
Guðbjörg Kristín Eiríksdóttir
Hrafnkell Tjörvi Stefánsson
Inga Auðbjörg
Kristinn Theodórsson
Þorsteinn Örn Kolbeinsson

Fjölbreytt dagskrá framundan

Siðmennt – félag siðrænna húmanista er 25 ára á þessu ári og að því tilefni mun félagið halda áfram að bjóða upp á ýmsar uppákomur og málþing. Í október í fyrra var haldið vel sótt námskeið: „Lifað án trúarbragða“. Í nóvember sama ár stóð félagið fyrir málþingi um Íslam sem var afar vel sótt og vakti mikla umræðu. Í janúar á þessu ári stóð Siðmennt síðan fyrir málþingi um líknardauða. Húsfyllir var á því málþingi og óhætt að segja að umfjöllun um málefnið hafi verið mikil í samfélaginu í kjölfarið.

Framundan eru ýmsir áhugaverðir viðburðir sem verða kynntir betur þegar nær dregur. Má þar nefna málþing með heimspekingnum Stephen Law í byrjun september og Menningarhátíð Siðmenntar sem haldin verður í október.

Ítarlegri dagskrá verður kynnt á vefsíðu Siðmenntar og á Facebook þegar nær dregur.

]]>
http://sidmennt.is/2015/03/10/stjornarskipti-i-sidmennt-spennandi-dagskra-framundan/feed/ 0
Ávarp flutt í Laugarneskirkju 1. mars 2015 á samkomu um trúfrelsi http://sidmennt.is/2015/03/03/avarp-flutt-i-laugarneskirkju-1-mars-2015-a-samkomu-um-trufrelsi/ http://sidmennt.is/2015/03/03/avarp-flutt-i-laugarneskirkju-1-mars-2015-a-samkomu-um-trufrelsi/#comments Tue, 03 Mar 2015 17:06:55 +0000 http://sidmennt.is/?p=6093 Jóhann Björnsson, nýkjörinn formaður Siðmenntar, flutti eftirfarandi ávarp í Laugarneskirkju 1. mars 2015 á samkomu um trúfrelsi.

Í Oxford yfirlýsingunni um hugsana og tjáningarfrelsi sem alþjóðasamtök húmanista (International Humanist and Ethical Union) gaf út eftir heimsþingið 2014 segir meðal annars:

“Rétturinn til hugsana- og trúfrelsis er einn og sami réttur fyrir alla. Mannréttindi, eins og þau eru orðuð í 18. grein Mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna og nánari útfærslum hennar, eru og ættu að vera ein og óskipt réttindi sem vernda mannlega reisn og frelsi allra manna með því að standa vörð um rétt þeirra til að hafa persónulega sannfæringu af hvaða tagi sem er, trúarlega eða ekki trúarlega.

Aldrei skyldi þvinga nokkurn mann nokkurs staðar til að láta af eða taka upp trú. Hugsanafrelsi felur í sér réttinn til að þróa með okkur, gaumgæfa, búa yfir og tjá sannfæringu okkar án þvingana, og geta látið í ljós skoðanir okkar og sýn á veröldina hvort sem hún er trúarleg eða ekki, án þess að óttast þvinganir. Það felur í sér rétt til að skipta um skoðun eða hafna trú sem við höfðum áður eða sem okkur var áður innrætt. Þrýstingur um að lúta hugmyndafræði ríkis eða kennisetningum trúarbragða er ofríki.

Trúfrelsi er fortakslaust en athafnafrelsi vegna trúar er það ekki. Sem ábyrgðarfullir samfélagsþegnar viðurkennum við að stundum verður að takmarka athafnafrelsi okkar svo fremi sem – og aðeins í þeim tilvikum – að gjörðir okkar skerða réttindi og frelsi annarra.”

Hér er minnt á að frelsi eins nær ekki lengra en að nefi næsta manns. Trúfrelsið getur ekki gengið svo langt að það brjóti á næsta manni. Því miður er of oft gengið á rétt annarra í nafni trúfrelsis og það var breski heimspekingurinn John Stuart Mill sem vakti athygli á því í bók sem hann gaf út árið 1859 og heitir á íslensku Frelsið. Þar segir hann meðal annars:

“Sú skoðun, að hver maður beri ábyrgð á trúrækni allra annarra, hefur valdið öllum trúarofsóknum sögunnar …. hugarfar trúarofsóknarmannsins, … líður engum öðrum að gera það, sem trú þeirra leyfir, vegna þess að trú hans sjálfs leyfir það ekki. Þetta er sú trú, að guð hafi ekki einungis andstyggð á athæfi vantrúarmannsins, heldur telji okkur samsek, ef við látum slíkan mann óáreittan.”

Hér minnir Mill okkur á vanda sem trúfrelsinu fylgir. Því miður er það of oft svo að fólk unir öðrum ekki að hafa aðra lífsskoðun, trú eða sannfæringu en það sjálft og beytir hinum ýmsu brögðum til þess að planta eigin sannfæringu í huga annarra.

Þessi afstaða er mikið böl eins og Mill benti réttilega á. Því miður á hún rætur sínar að rekja í trúarkenningum sem í eigin sjálfumgleði krefjast þess að öðrum sé boðað eitthvert erindi sem stundum er kallað fagnaðarerindi. Slík erindi geta hæglega birst sem hinn versti ófögnuður í áköfum trúarhita.

Það var vegna þessa, það var vegna þess að fólk hefur rétt á því að vera látið í friði með lífsskoðanir sínar og trúarsannfæringu sem fulltrúi Siðmenntar í nefnd sem starfaði á vegum Menntamálaráðuneytisins, gerði þá kröfu að í leiðbeinandi verklagsreglum ráðuneytisins um samskipti trúar- og lífsskoðanafélaga og skóla yrði kveðið á um þetta:

“Eftir fremsta megni skal forðast að nemendur og foreldrar séu settir í þá aðstöðu að þurfa að gera grein fyrir lífsskoðunum sínum”.

Þetta ætti ekki eingöngu að eiga við í skólum heldur er þetta regla sem ætti að eiga við í samfélaginu öllu. Fólk á að hafa skílausan rétt á því að vera frjálst frá ágangi trúar- og lífsskoðana.

Þetta þýðir að félög, trúarleg eða ekki trúarleg myndu taka stórt framfaraskref ef þau létu af þeim hvimleiða sið að reyna sí og æ að koma eigin sannfæringu að í huga annars fólks.
Í stað þess að fara út um heimsbyggðina til þess að gera alla menn að lærisveinum með góðu eða illu ættum við að fara út um heimsbyggðina og njóta þess að upplifa margbreytileikann og leyfa fólki að hafa sína sannfæringu og trú í friði og ekki hnýsast í hugarheim þess sem vill halda honum út af fyrir sig.

Jóhann Björnsson

]]>
http://sidmennt.is/2015/03/03/avarp-flutt-i-laugarneskirkju-1-mars-2015-a-samkomu-um-trufrelsi/feed/ 0