Um þessar mundir ákveða fjölmörg ungmenni hvort og þá hvernig þau hyggist fermast að vori. Frá árinu 1989 hefur Siðmennt, félag siðrænna húmanista staðið fyrir borgaralegum fermingum í Reykjavík. Borgaralegar fermingar eru valkostur fyrir öll ungmenni burtséð frá trúar-eða lífsskoðunum þar sem megináherslan í fermingarfræðslunni er að efla gagnrýna hugsun, siðvit og farsæl viðhorf til lífsins.  Um nokkurra ára skeið hefur Siðmennt komið til móts við áhugasöm ungmenni utan af landi með því að bjóða upp á undirbúningsnámskeið í formi helgarnámskeiða í Reykjavík.

Síðastliðinn vetur varð sú ánægjulega breyting vegna mikils áhuga á norður- og austurlandi að haldið var undirbúningsnámskeið fyrir borgaralega fermingu á Akureyri. Tvær fermingarathafnir voru síðan haldnar s.l. vor , önnu í Ketilhúsinu á Akureyri þar sem alls 12 ungmenni fermdust borgaralega og hin var á Fljótsdalshéraði þar sem þrjú ungmenni fermdust.

Í kaþólskum sið var og er ferming (biskupun) sakramenti, eitt þeirra sjö heilagra gjörða kirkjunnar, voru samkvæmt skilningi kirkjunnar blessaðar af guði og sérstökum fulltrúum hans á hér á jörðu, prestum og prelátum kirkjunnar. Biskupar hafa séð um þessa athöfn eftir að prestur hefur lýst börnin fær um að taka við heilögum anda. Lúter afnam fimm sakramenti af sjö, hélt sakramentunum skírn og heilagri kvöldmáltíð en afnam hinar á þeim forsendum að þær væru hvergi að finna í kjarna kristninnar. Grundvallarhugsun hans var beint samband manns og guðs og kenningin um hinn almenna prestdóm, hver einstaklingur væri ábyrgur fyrir tengslum sínum við guð. Þetta er raunar grundvallarhugsun mótmælandakristni. Því afnam Lúter ferminguna að öllu leyti sem sakramenti og raunar einnig að mestu leyti sem athöfn.

Eftirfarandi grein birtist í Fréttablaðinu 1. maí.

Í kjölfar rannsóknarskýrslu Alþingis hefur mikið verið rætt um mikilvægi þess að efla hlut gagnrýnnar hugsunar og siðfræði í skólum landsins og samfélaginu almennt. Svo sannarlega er kominn tími til og sætir það furðu hversu yfirvöld menntamála hafa sofið á verðinum alla tíð. Ekki eru þetta þó nýjar uppgötvanir fyrir alla. Frá árinu 1989 hefur Siðmennt, félag siðrænna húmanista á Íslandi lagt megináherslu á kennslu siðfræði og gagnrýnnar hugsunar á undirbúningsnámskeiðum sínum fyrir borgaralega fermingu, en alls hafa tæplega 1500 ungmenni sótt námskeið Siðmenntar. Siðmennt hefur margoft bent yfirvöldum menntamála á mikilvægi gagnrýnnar hugsunar og siðfræði í skólastarfi en því miður iðulega talað fyrir daufum eyrum ráðamanna. Einnig hefur félagið margoft komið með ábendingar um það sem betur má fara og lítur beinlínis að mannréttindum.

Árið 1988 datt mér í hug að efna til borgaralegrar fermingar á Íslandi. Ég þekkti til slíkra ferminga í öðrum löndum sem voru óháðar trú og börnin mín sem voru að nálgast fermingaraldur höfðu áhuga á slíku vegna þess að við erum ekki kristin. Ég skrifaði grein í dagblöðin og sagði að börnin mín myndu verða fyrstu Íslendingarnir til að fermast borgaralega og spurði hvort að fleiri vildu vera með. Síminn byrjaði að hringja og hefur ekki stoppað síðan. Það sem ég ætlaði að gera einu sinni hefur orðið að ævistarfi. Fimmtán aðrar fjölskyldur höfðu samband við mig fyrsta árið og við bjuggum til nefnd sem setti saman fermingarnámskeið. Við tókum til fyrirmyndar skipulag Norðmanna sem hafa staðið að borgaralegum fermingum síðan 1951. Við höfum verið að þróa námskeiðið síðan.

Borgaraleg ferming er valkostur fyrir þá sem t.d. eru ekki reiðubúnir að strengja trúarheit eða fyrir þá sem af öðrum ástæðum vilja ekki taka þátt í hefðbundinni kirkjulegri fermingu. Tilgangur Borgaralegrar fermingar er að efla heilbrigð og farsæl viðhorf ungmenna til lífsins. Þátttakendur rækta meðal annars með sér jákvæðni og ábyrgðarkennd gagnvart sjálfum sér og samborgurum sínum.

Fjallað er meðal annars um siðfræði, gagnrýna hugsun, að taka erfiðar ákvarðanir, mannleg samskipti, mismunandi lífsskoðanir og lífsstíl, tilfinningar, skaðsemi vímuefna, sjálfsmyndina og samskipti kynjanna, hamingjuna, tilgang lífsins, fordóma og fjölmenningu, að vera unglingur í auglýsinga- og neyslusamfélagi, umhverfismál, lífsferlið, sorg og áföll. Þátttakendur fá mörg tækifæri til þess að mynda sér skoðanir á hinum ýmsu málum og taka þátt í rökræðum. Að námskeiðinu loknu fer fram falleg og virðuleg athöfn og taka þau fermingarbörn sem vilja virkan þátt í henni með ýmsum hætti s.s. tónlistarflutningi, dansi, ljóðalestri og ávörpum. Einnig koma gestir sem flytja ávörp. Í lok athafnar fá þátttakendur viðurkenningarskjal til staðfestingar þess að hafa tekið þátt í námskeiðinu.

Í haust fórum við af stað í tuttugasta og annað skiptið. Frá upphafi hafa rúmlega 1200 íslensk börn verið fermd borgaralega og um 16.000 gestir hafa verið viðstaddir útskriftarathafnirnar. Við höfum verið með börn alls staðar að af landinu og haldið sérstakt helgarnámskeið fyrir landsbyggðarfólk. Nú þegar hafa 138 fjölskyldur skráð börnin sín í BF í haust og er það met þátttaka. Undanfarin fjögur ár hafa ríflega 100 unglingar verið í hverjum árgangi og höfum við haft 2 athafnir á hverju vori.

Siðmennt verður í vetur með 6 námskeiðshópa, fimm í Reykjavík og einn á Akureyri fyrir ungmenni sem búa á Norður- og Austurlandi. Einnig erum við yfirleitt með nokkur fermingarbörn í fjarnámi sem búa erlendis. Nýjung er að fermingarathafnir verða einnig haldnar á Akureyri og Fljótsdalshéraði.

Allskonar unglingar velja að fermast borgaralega. Sumir tilheyra trúfélögum, aðrir ekki, sumir eiga við fötlun að stríða og aðrir ekki, sumir eru af erlendum uppruna og sumir hafa ekki náð fullkomnum tökum á íslensku, sumir eru bráðgerir og eiga mjög auðvelt með nám og sumir eiga erfitt með nám. Tekið er á móti hverjum og einum eins og hann er og er fjölbreytt mannlíf álitinn mikill kostur. Trúarbrögð, kyn, uppruni, aldur, fötlun o.s.frv. skiptir engu máli. Við eigum það öll sameiginlegt að vera manneskjur hvernig sem við erum og borgaraleg ferming er fyrir alla.

Sumir hafa spurt okkur af hverju orðið ferming er notað. Íslenska orðið „ferming” er dregið af latneska orðinu „confirmare” sem þýðir meðal annars „að styðja” eða „að styrkjast”. Ungmenni sem fermast borgaralega eru að styrkja þá ákvörðun sína að vera ábyrgir borgarar í lýðræðislegu samfélagi.

Árið 1990 var lífsskoðunarfélagið Siðmennt stofnað í kringum borgaralega fermingu, en frá maí 2008 hefur félagið boðið upp á alhliða athafnarstjórnun við allar tímamótaathafnir fjölskyldna (nafngjöf, giftingu og útför) á veraldlegan eða húmaniskan máta, stýrt af faglærðum athafnarstjórum félagsins.

Hope Knútsson, formaður Siðmenntar